Over de kracht van niet-weten

Er zijn momenten waarop ik merk hoe sterk ik verlang om te begrijpen.
Om te weten wat waar is, wat echt is, wat klopt. Hoe dingen werken en in elkaar zitten.
Ik wil geloven dat er meer is dan het lichaam — dat er een energetische werkelijkheid bestaat die alles doordringt. Of waarom iemand precies ziek is, of wat de oorzaak daarvan is.
En soms lijkt dat zo te zijn: ik voel iets, ik ervaar iets subtiels.

Maar even vaak hoor ik die andere stem, zacht maar scherp: “Je verbeeldt het je.”

Het niet-weten doet pijn.
Het schuurt, het maakt me onrustig.
En toch… als ik het niet-weten met aandacht toelaat, zonder ertegen te vechten, ontstaat er iets anders.
Een stille ruimte, een punt van rust. Steeds vaker begin ik te accepteren dat er altijd meer is wat ik niet weet dan wat ik wel weet.
Het is wat we in de mindfulness benoemen als’ de ontwikkeling van de niet wetende geest (mind).”

Misschien gaat het daar wel om — niet om het vinden van antwoorden, maar om het durven verblijven in dat open veld waar niets zeker is, maar alles mogelijk.

De onderstroom

Onder mijn dagelijkse gedachten en overtuigingen beweegt een onderstroom.
Ze bestaat uit aannames, gewoonten, oordelen en verlangens.
Soms is ze subtiel, soms luidruchtig.
Ze voedt angst, twijfel en zelfkritiek.

Lang dacht ik dat ik pas vrede kon vinden als ik die onderstroom zou begrijpen — als ik haar kon doorzien en controleren.
Maar ik begin te leren dat het om iets anders gaat.
Het vraagt niet om beheersing, maar om aanwezigheid.
Om te durven voelen wat er werkelijk is: spanning, onzekerheid, twijfel, maar ook tederheid en nieuwsgierigheid.

De verleiding van weten

Er zit ook een andere valkuil in dit pad:
het verlangen om iets bijzonders te weten, om iets te kunnen wat anderen niet kunnen.
Soms zie ik hoe subtiel mijn ego zich daaraan vastklampt.
Hoe het een poging is tot controle, vanuit de illusie dat als we begrijpen dat we de dingen dan automatisch kunnen oplossen of controleren. Maar vaak weten we niet echt, het is een zoektocht vol met valse aannames en reacties op de onaangenaamheid van niet begrijpen. Ons pad vraagt eerst om een overgave tot niet weten, zodat we ons ermee leren verhouden en vervolgens helderder kunnen zien en erin rusten.

De niet wetende geest voelt anders.
Ze is stiller.
Ze komt zonder bewijsdrang.
Ze nodigt uit tot eenvoud, tot luisteren, tot menselijkheid, tot in contact staan.

De niet-wetende geest

Binnen de mindfulness zien we de niet wetende mind niet als gebrek, maar een poort.
Niet-weten betekent niet dat we leeg zijn — het betekent dat we open zijn.
Dat we ruimte laten voor wat zich wil ontvouwen.

Bijvoorbeeld, in relatie tot een ander mens. Wanneer ik mijn pogingen loslaat om te begrijpen of te beheersen,
kan ik werkelijk aanwezig zijn bij een ander.
Bij hun pijn, hun vragen, hun zoektocht.

En misschien is dat wel wat heling werkelijk is:
niet het bieden van antwoorden,
maar het scheppen van een ruimte waarin we samen durven zijn met het onaangename gevoel dat we het misschien wel niet echt weten of begrijpen.

Een uitnodiging

Misschien is het niet-weten geen probleem dat opgelost moet worden,
maar een oefening in vertrouwen.
Een plek waar de geest mag rusten,
waar het hart zachter wordt,
en het leven zichzelf weer mag tonen —
zoals het is.